Saray Koleksiyonları Müzesi

Saray Koleksiyonları Müzesi, Sultan Abdülmecid'in yaptırdığı Dolmabahçe Sarayı'nın saray mutfakları, yani Matbah-ı Âmire binasında. Üç bölümden oluşuyor: sanat galerisi, müze ve depo.

Koleksiyon son dönem Osmanlı saraylarında kullanılan objeleri bir araya getiriyor: Dolmabahçe, Beylerbeyi, Topkapı ve Yıldız saraylarından, Aynalıkavak, Küçüksu, Ihlamur ve Maslak kasırlarından gelen eserlerin yanında Yıldız Porselen ile Hereke Halı ve Dokuma fabrikalarının ürünleri. Koleksiyon sipariş, satın alma ve hediye yoluyla oluşmuş.

Sergi temalara göre düzenlenmiş. İdare on üç tema sayıyor: Sultan II. Abdülhamid Han Koleksiyonu, çocuk kıyafetleri, eğitim ve oyun gereçleri, mobilya, hat sanatı ve yazı takımları, porselen, işlemeli eserler, gümüş sofra takımları, Hereke Fabrika-i Hümâyûnu kumaşları, aydınlatma, ısıtma, sağlık ve sanayi araçları, saatler ve müzik aletleri, son halife Abdülmecid Efendi'nin kütüphanesinden seçilmiş kitaplar.

Her temada duran grup hiçbirini doğru dürüst göremez. Programınızın geri kalanına bağlanan üç dört tema seçin, nedenini önceden söyleyin ve kalanları gezmesi için gruba kendi zamanını verin.

Üçüncü bölüm depo. 19. yüzyıl saray, köşk ve kasırlarında gündelik hayatta ya da özel günlerde kullanılmış, sayısı on binlerle ifade edilen pek çok eşya bugünkü tefriş düzeni içinde yer bulamıyor. Bunlar eskiden her yapının kendi deposunda saklanıyordu. İdare onları günümüz müzecilik anlayışına uygun, iklimi denetlenen ve deprem riski gözetilerek düzenlenmiş tek bir depoda topladı ve 18 Ekim 2016'da ziyarete açtı. İdare'ye göre bu, Türkiye'de bu anlamda düzenlenmiş ilk ve tek depo.

Grup için bu farklı bir bakma biçimi: düzenlenmiş bir oda değil, raflar ve dolaplar. Kimse döşenmiş bir salon daha beklemesin diye içeri girmeden bunu söyleyin.

Saray Koleksiyonları Müzesi'ni Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı yönetiyor ve ziyaret usul ve esasları, eylemli turist rehberi eşliğindeki grup sekiz kişiyi aştığında kulaklık (headset) kullanımını zorunlu tutuyor (madde 8). Rehberler iç mekânda kulaklık sistemi olmadan, diğer ziyaretçileri rahatsız edecek şekilde yüksek sesle anlatım yapamıyor (madde 7); kurallara uymayan ziyaretçi görevlilerce alan dışına çıkarılabiliyor. Bu bir nezaket kuralı değil, yazılı bir kural.

Kurallar sistemin türünü belirtmiyor. Alışılmış kiralık setler dışında bir şey kullanacaksanız, bizimki gibi telefon tabanlı bir sistem de dahil, kabul edildiğini ziyaret gününden önce saray yönetiminden teyit edin. Maddelerin tam metni, kuralın geçerli olduğu tüm birimler ve kuralı karşılamanın yolları Topkapı kulaklık zorunluluğu sayfamızda.

Eserler bütün saraylardan geldiği için müze, saray programının sonlarına doğru, grup bu objelerin geldiği odalarda zaten durmuşken en iyi sonucu verir. Müzenin kapatabileceği birkaç bağ:

• Yıldız Sarayı'ndan getirilen II. Abdülhamid eşyaları; aralarında kullandığı fayton ve marangozluk takımları var. Şehzadeyken Maslak Kasırları'nda kendi marangoz atölyesinde çalışırdı.
• Fransa, Almanya ve İngiltere'den satın alınmış ya da yabancı devlet adamlarınca protokol hediyesi olarak verilmiş porselenler ve yanlarında Yıldız Çini ve Porselen Fabrikası ürünleri.
• Yalnızca saray için üretim yapan Hereke Fabrikası'nın kumaşları: Osmanlı saraylarının tefrişinde kullanılan perdelik ve döşemelik kumaşlar.
• Milli Saraylar programlarında yer alabilecek Aynalıkavak, Ihlamur, Küçüksu ve Beylerbeyi'nden gelen objeler.

Müze Dolmabahçe Sarayı ile aynı kıyıda, Beşiktaş yönünde Resim Müzesi'nin kuş uçuşu yaklaşık 200 m ötesinde (OpenStreetMap). Adresi Dolmabahçe Caddesi'nde, Cumhurbaşkanlığı Ofisi'nin yanında ve İdare yalnız bu müze için de bilet satıyor.

Müze, Dolmabahçe Sarayı ile Avrupa Yakası kasırlarını birleştiren kombine biletin de parçası; Aynalıkavak, Maslak ve Ihlamur ile birlikte (madde 9). Kombine biletler 30 gün geçerli ve her mekân bu sürede bir kez gezilebiliyor. Müzekart burada geçerli: kurallar onu Milli Saraylar genelinde kabul ediyor (madde 12) ve müze, İdare'nin istisna listesinde yok.